By Toplumu bir arada tutan ve millet yapan en önemli bağ kültürdür. Kültürün en önemli unsurlarından biri de mutfaktır. Bir yörenin mutfağı, malzemenin temininden saklanmasına, pişirilmesine ve tüketilmesine kadar her alanda kültürün en önemli özelliklerini taşır.
Toplumların yaşama biçimlerinin yeme-içme alışkanlıklarını ve mutfak kültürlerini nasıl etkilediğine daha önceki yazılarımızda kısaca değinmiştik. Orta Asya’dan Anadolu’ya gelişi, göçebelikten yerleşik yaşama geçişi gibi geçirdiği önemli değişimlerin; Türk mutfağı üzerinde büyük bir etkisi vardır. Örneğin Trabzon, tarihin her döneminde, ticaret yolları üzerinde olduğundan dolayı ve Karadeniz’i Anadolu’ya bağlayan bir kapı vazifesi gördüğü için önemli bir liman kentidir. Karadeniz şehirlerinin coğrafî konumu haliyle geleneksel Karadeniz mutfak kültürünü de etkilemiş; Trabzon’da balık, mısır ve karalahanayla yapılan yemeklerin zengin bir çeşitliliğe sahip olmasını sağlamıştır. Trabzon mutfağında tatlılar da önemli bir yer tutmaktadır. Son yıllarda pepeçura, Laz böreği, Hamsiköy sütlacı gibi tatlılar ülke çapında tanınmıştır.
Trabzon tarihsel süreç içerisinde dört bin yıllık bir kültürel birikimi bünyesinde barındırmaktadır. Trabzon, konumu itibariyle iklimi, verimli toprakları, ilgi çeken mutfak kültürü sebebiyle ün kazanmış Karadeniz şehirlerinden biridir. Tüm bunları düşündüğümüzde şehrin konumunun beslenme alışkanlıklarının da şekillenmesinde etkin bir rol oynadığını söyleyebiliriz öyle değil mi? Zira bir nevi köprü vazifesi görmüş bir şehirdir. Aynı zamanda bir liman kenti olması, denizciliğin halkın geçim kaynaklarından biri haline gelmesi, balık üzerine kurulu zengin bir mutfağın gelişmesini sağlamıştır. Balıkla ilgili tariflere bakarken Karadeniz mutfağında tüm balıkların tava, ızgara, fırında pişirme ve buğulama şeklinde çeşitli tariflerle pişirildiğini görmüşsünüzdür. Karadeniz’de yer alan balık restoranlarının sayılarının son yirmi yılda da oldukça artmıştır. Çünkü Trabzon halkı balığın avlanması, temizlenmesi ve pişirilmesine kadar her aşamada balıkla iç içe olmasıdır.
Karadeniz Bölgesi mutfağı denince akla balık ve özellikle hamsiden hazırlanan yiyecekler gelir. Öyle ki hamsinin birçok yemeği yapılır. Hamsi türküleri ve fıkralarıyla birlikte, hamsi için yazılmış şiir ve gazellere rastlanır. Bölgede en çok tüketilen yiyeceklerden birisi de mısır unu ve mısırdan yapılan yiyeceklerdir. Lahana ve karalahanadan yapılan yiyecekler de bölgede sevilerek tüketilir. Çay sadece bölgede değil tüm ülkede sevilerek tüketilen bu bölgeye has bir içecektir.
Karadeniz Bölgesi genel olarak pratik ve basit bir mutfağa sahiptir. Yemeklerde kullanılan temel malzemeler; karalahana, kabak, taze veya kuru fasulye, hamsi, alabalık, mısır unu, tereyağı ve iç yağdır. Yemekler, bu malzemelerin tek başlarına ya da çeşitli birleşimlerle ve değişik tekniklerle pişirilmesiyle hazırlanır.
Karadeniz yemek kültürü çevresindeki coğrafyalarla da etkileşim göstermiştir. Karadeniz mutfağındaki balık kültürü Yunan kültüründen gelmektedir. Bunun yanı sıra özellikle Doğu Karadeniz’de tüketilen yiyecekler Gürcistan ve Kafkaslarla benzerlik taşımaktadır. Bölge yemeklerinde göçler nedeniyle Laz ve Gürcü etkileri de görülmektedir.