By Kimimiz şerbetli tatlıları sever kimimiz de sütlü tatlıları. Ama yıllarca saraylarda ikram edilegelmiş öyle bir tatlımız var ki, herkesin damak zevkine hitap etmiş ve sofralardan eksik edilmemiş. Evet, sütlaçtan bahsediyoruz. Basılı ilk yemek kitabı olan Melceü’t-Tabbâhîn‘de sütlaç tarifi yer almaktadır ve tarifte ismi “Sütlü Aş” olarak tarifte geçmektedir.
Türk mutfağının birçok sütlü tatlı içerisinde en bilinen ve sık sık yapılan bir sütlü tatlısıdır sütlaç. Başlıca malzemeleri pirinç, süt ve şekerdir. Kıvamı kişiden kişiye göre değişse de genellikle kabul edilen ve sevilen kıvam, pirinç tanelerinin çok sert olmamak kaydıyla tek tek ağza gelebilecek şekilde olmasıdır. Karadeniz mutfağında genellikle Ramazan aylarında, iftardan sonra mideyi rahatlattığı için tercih edilen hafif bir tatlıdır. Sütlaç, kaselere paylaştırılıp soğuduğunda servis edilebilir ya da Karadeniz mutfağında sık sık örneklerini gördüğümüz gibi toprak kaplara & çömleklere koyulup üzerinin kızarması için biraz fırında pişirilerek ve soğutularak sunulabilir. Toprak kapların içinde üstünün hafif yanmasıyla elde edilen renk hem tat katar hem de iştah açar.
Tür Usulü Pirinç
Bu efsane tatlının ünü yalnızca anadoluyla sınırlı kalmamış İtalyan mutfağında da ismini duyurmuştur. Riso Turchesco, yani “Türk usulü pirinç” şeklinde tanımlanarak günümüz Avrupa topraklarında da gözde bir tatlı olmayı başarmıştır. Ayrıca o dönemlerin ünlü İtalya aşçısı Cristoforo di Messisbugo, 1549’da yazdığı kitabında sütlaç için “Pirinç, süt ve şekerle yapılan Türk usulü pirinç çorbası” ifadesini kullanmıştır. Sütlaca birçok İtalyan kaynağında Riso Turchesco yani Türk Üsulu Pirinç de denildiği görülmektedir. Türkiye’de de sütlaç, saray sofralarında yer alan saygın bir tatlıydı. İngiliz elçi Lord John Finch, Edirne Sarayı’nda IV. Mehmet’in huzuruna çıktıktan sonra sadrazam tarafından verilen ziyafette gene sütlaç vardı.
Sütlaç Neden İmparator Tatlısıydı?
Eski dönemlerde sütlaç için kullanılan şeker birinci sınıf organik şeker kamışı şekerinden yapılmaktaydı ve 14-15.yüzyıllarda şeker kamışından elde edilen şekerin fiyatı, en yüksek kalitedeki balın fiyatından birkaç kat daha değerliydi. Haliyle bir süre sonra, yalnızca zenginlerin sofrasında yer alan sütlaç gerçekten cep yakabiliyordu. Bir zamanların önemli bir zengin kesim tatlısı olan sütlacın, Papa 6. Alexander’ın torunu Ferrara dükü 2. Ercole d’Este ile Fransa Kralı 12. Louis’nin kızı Renée of France’ın 1529’da yapılan düğün töreninde konuklara tatlı olarak ikram ettiği resmi kayıtlarda söyleniyor.
Stresle Mücadelede Sütlaç
Stresle mücadele edebilmenin en önemli formülü mutluluk hormonu olarak bilinen “seratonin” düzeyini en uygun olan seviyede tutabilmektir. Serotonin maddesinin en yoğun bulunduğu, süt ürünleri ve özellikle esmer pirinç gibi gıdalar mutfak kültürümüzde sık sık kullandığımız malzemelerdendir. Yani sütlaç tatlısının burada önemli bir serotonin kaynağı ve besleyici bir tatlı olarak karşımıza çıktığını söylemek yalan olmaz.